Karaciğer nakli ile ağabey-kardeş oldular

20 gün içinde rahatsızlanarak komaya giren 18 yaşındaki Hüseyin Kazma’ya yaşaması için acil karaciğer nakli yapılması gerekiyordu. Aile bireylerinden uyum sağlanamayınca çareyi çevresindeki arkadaşlarına haber vermekte bulan Abla Kübra Kazma’nın lise arkadaşlarına haber verdi.

Sınıf arkadaşının komaya giren kardeşi için telefonunu satıp yol parası yaparak hastaneye ulaşan ve karaciğerinden bir parçayı ölüm döşeğindeki gence veren Oğuzhan Ballı 18 yaşındaki Hüseyin Kazma’yı hayata döndürdü.

Hüseyin Kazma, Memorial Ataşehir Hastanesi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. K. Yalçın Polat tarafından yapılan karaciğer nakli ile yeniden sağlıklı bir yaşama tekrar kavuştu.


Ailemden Uyum Sağlanamadı

Bundan yaklaşık olarak 1 yıl önce sarılık teşhisi konulduğunu belirten Hüseyin Kazma yaşadığı günleri şöyle anlattı: “Sarılık teşhisi konulduğunda açıkçası ben çok önemsememiştim. Son zamanlarda da ağrılarım oluyor, ayaklarım şişiyordu ama bundan kimseye bahsetmiyordum. Ancak ne olduysa 20 gün içerisinde oldu birden kendimi yoğun bakıma alınmış olarak buldum. Durumumun giderek ağırlaştığını da biliyordum. Tek çare nakil dendiğinde açıkçası neler hissettiğimi şu an bile ifade edemiyorum. Doktorumuz Yalçın Polat’ın iyileşmem için tek çarenin karaciğer nakli olduğunu söylediği andan itibaren ailem seferber oldu. Akrabalarım nakil uyumu testleri için hastaneye geldi; ancak hastaneye gelen 8 aile üyesi nakil için uygun görülmedi. Ama verici olan Oğuzhan Abim ile uyum sağlandı. Bana hayat verdiği için ona ne kadar teşekkür etsem azdır.”

Artık Ciğerim Diyeceğim

Abla Kübra Kazma’nın telefonu ile annesine bile haber vermeden hastaneye gelen Oğuzhan Ballı, “Kübra beni aradı ve eğer nakil olmazsa kardeşini kaybedeceğini söyleyince çok üzüldüm. Ailem evde değildi. Kübra eğer kabul edersem ertesi gün hastaneye gelmek için beni evden aldırabileceklerini söyledi; ama o anda yanımda para da olmadığı için hemen telefonumu sattım ve hastaneye gittim. Hastaneye geldiğimde verici olmayı kabul eden 8 aile bireyinden ise uyum sağlanamamıştı. Aile perişandı, herkes ağlıyordu. İşte o anda içimdeki ses benim Hüseyin’in hayatını kurtaracak kişi olacağımı söylemişti ve hemen düşünmeden testlerin yapılmasını istedim.” diye belirtti.

Yapılan testlerin ardından nakil için uyumlu olduğunu öğrenen Ballı, “Tereddüt bile etmeden karaciğerimi verdim. Artık biz kardeşiz iki aileyiz. Ona artık ‘Ciğerim’ diye sesleneceğim. Bir kişinin hayatını kurtardım. Bundan daha güzel bir şey olamaz” dedi.

 
ORGAN NAKLİ HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

  • Organ nakli sadece canlı vericiden diğer bir canlıya yapılır
  • Bitkisel hayata girmiş bir kişinin organları alınabilir
  • Karaciğer naklinde canlı verici olamaz; çünkü tümü alınır
  • Kan grubu uyumsuz ise organ nakli gerçekleşemez
  • Organ nakli ameliyatları ağır ve kalıcı izler bırakır
  • Böbreğimin tekini verirsem ben yarım insan olurum
  • Sadece 1. derece akrabalar organ bağışı yapabilir
  • Organ naklini her hastane ve her cerrah yapabilir
  • Yaşlıyım benim organlarım işe yaramaz
  • Kronik böbrek yetmezliği olan her hastaya böbrek nakli olur
  • Organ bağışını yapan aile organın kime verileceğine karar verir
  • Kadavradan alınan organ nakli ameliyatında kadavra parçalanır
  • Aynı yaş grupları arasında organ nakli gerçekleşebilir
Organ nakli, canlıdan canlıya ve kadavradan canlıya yapılan bir operasyondur. Kalp nakli dışında önemli bir kısmı canlıdan canlıya yapılmaktadır. Karaciğer ve böbrek nakilleri kadavradan alınarak hastaya nakledilerek gerçekleştirilebilmektedir.
Bitkisel hayata girmiş bir kişiden organ alınamaz. Bitkisel hayat ile beyin ölümü arasındaki farkı ayırmak gerekir. Kişinin kadavra sayılabilmesi için beyin fonksiyonlarının tamamen kaybolması gerekir. Kısacası beyin ölümü gerçekleşmiş olmalıdır. Bitkisel hayatta ise beynin bazı fonksiyonları devam ettiğinden yaşıyor sayılır ve organları alınamaz.
Karaciğer naklinde vericinin tüm karaciğeri alınmaz. Uygun görülen parça alınarak nakil gerçekleştirilir. Donör olan kişilerde karaciğer, 6 ya da 8 hafta gibi bir süre içerisinde eski boyutuna ulaşmaktadır. Aynı şekilde nakledilen karaciğer de 2 hafta gibi süre içerisinde kendisini büyüterek eski boyutuna ulaşmaktadır.
Kan grubu uyumsuz olanlarda da nakil yapılabilir. Alıcının özellikle böbrek nakli açısından diyalize giremeyecek duruma gelmiş olması, Acil Fon’dan uygun kan gruplu organ bulunamadığı durumlarda kan grubu uyumsuz nakiller yapılabilmektedir.
Organ nakli ameliyatları önemli ve ince ameliyatlardır; ancak gelişen modern cerrahi teknoloji ve teknikleri ile tamamen güvenli ve kanamasız gerçekleşebilmektedir. Örneğin Laporoskopik donör ameliyatları (kapalı ameliyatlar) ile insanlar 1 hafta ya da 10 gün sonra normal hayatlarına devam eder; günlük yaşamları açısından bedensel bir engelleri asla olmaz.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Sağlık Bakanlığının yönetmeliği gereğince 4. dereceye kadar akrabalar arası nakiller olabilir. Bölgesel Etik Kurullarından alınan onay ile akraba dışı organ nakli de söz konusu olabilmektedir. Organ nakilleri açısından çapraz nakil olarak adlandırılan donör değişimleri de yine yasal çerçeve içerisinde gerçekleşebilmektedir.
Organ naklini her hastane ve her cerrah yapamaz. Teknik ve teknolojik alt yapı gerekliliğinin sağlanması, organ nakli merkezinin sorumlusu olacak kişinin o konuda yeterli olması gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Bilim Kurulları hastane, merkez sorumlusu ve ekibini bu çerçevede denetimden geçirir ve onay alındıktan sonra nakiller yapılmaya başlanmaktadır.
Yaşa bağlı olarak organın sağlam olup olmadığı belirlenemez. Beyin ölümü olan kişinin organ fonksiyonları değerlendirilir daha sonra risk faktörlerine bağlı olarak organlar kullanılabilir.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Organ bağışı yapan 1. derece yakınlar organın kime verileceğine dair bir karar yetkisine sahip değildir hatta kime verileceğini de bilmezler. Bağışlanan organın kime verileceğini Sağlık Bakanlığına bağlı Organ Nakli Ulusal Koordinasyon Merkezi puanlama sistemiyle adil bir şekilde belirler.
Kadavradan alınan organ nakillerinde de yapılan ameliyat tamamen teknik bir ameliyattır. Sadece ince bir ameliyat izi görülür. Bedenin tamamen parçalanması asla söz konusu değildir.
Bebeğe nakledilecek bir organın yine bebekten alınması gibi bir kural yoktur. Uygun boyutta bir organ olması durumunda bir yetişkinin organı bebeğe nakledilebilir. Örneğin; anneler çocukları için verici olabilir.