Karaciğerindeki 5 Kiloluk Kitleden Nakil ile Kurtuldu

Libya’lı Eswekha Milad Salem, 2 yıldır karaciğerinde büyüyen bir kitle ile mücadele ediyordu. Ülkedeki iç savaş yüzünden doktora gidemediği ve tedavi olamadığı için karaciğerindeki kitle giderek büyüdü. Türkiye’ye geldiğinde karaciğeri 5 kiloya ulaşan Eswekha, Memorial Ataşehir Hastanesi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Yalçın Polat tarafından yapılan karaciğer nakli ile yeniden sağlıklı bir yaşama tekrar kavuştu.

Annesinden aldığı karaciğer ile hayata dönen 18 yaşındaki Eswekha Milad Salem, ülkesindeki karışıklık nedeni ile sokağa çıkamadığı için doktora bile gidemediğini belirterek yaşadığı sıkıntılı günleri şu sözlerle anlattı:




“Ülkemdeki iç savaş beni uzaktan uzağa öldürüyordu”

2 yıl önce bir anda vücudumda şişkinlik hissetmeye başladım. Libya’da doktora başvurduğumda kist olduğu söylendi ve bu nedenle bir operasyon geçirdim. Daha sonra ülkenin karışık durumu sebebi ile evden çıkamaz duruma geldik. Ben iyileştiğimi düşünürken karnımdaki şişkinlik giderek artıyordu; ancak hiçbir ağrım olmadığı için başta kilo alıyorum diye düşündüm.

“Hastalığı bilmediğim için korkmadım”

Libya’daki sağlık komitesi “sağlık problemin karaciğerinde nakil olman gerekli, Türkiye’ye gitmen lazım” dedi. Açıkçası bu hastalık nedir, nasıl tedavi edilir hiç bilmediğim için korkmadım. Hastaneye geldiğimde 59 kiloydum, vücudumdan 5 kg bir kitle çıkarıldı ve annemden alınan sağlıklı karaciğer nakil edildi. Annem hiç düşünmeden verici oldu. Zaten annem de babam da bizlerin okuması için mücadele ediyor. Şu an sağlığıma kavuştum ve okumam için önümde hiçbir engel yok. Mühendis olarak onları gururlandıracağım.

Kızına ikinci kez hayat veren Nafa Raja Salem

“Türkiye’ye geldikleri ve kızının hayatını kurtardığı için çok mutluyum”

Kızım gözümün önünde değişiyordu, karnı giderek büyüyordu ve ben hiçbir şey yapamıyordum. Okula giderken üzerine giyecek bir kıyafet bulamıyordu. Savaş çıkınca evden çıkamamak psikolojimizi daha çok bozmuştu. Daha sonra Libya Sağlık Komitesi’ne başvurup bekledik. Bize bu operasyon için Türkiye’nin doğru adres olduğunu söylediler. Libya’da yapılan testlerde eşimin verici olabileceği söylenmişti. Ben de kızımın yanında refakatçi olarak geldim. Ama eşimin karaciğerinin uyum sağlamadığı ortaya çıkınca hemen ben verici oldum. Bir an bile düşünmedim ve korkmadım. Tek düşüncem kızımı kaybetme korkusuydu, ameliyata girerken bile onu düşündüm. İlk kez Türkiye’ye geliyoruz. Buraya gezmek için gelmeyi hayal ederdik; ama sağlık için geldik ve gerçekten çok mutluyuz. Ne olursa olsun ülkemize güzel anılarla dönüyoruz.

Memorial Ataşehir Hastanesi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Yalçın Polat, Libyalı hastaya uygulanan operasyonun detayları hakkında şu bilgileri verdi:

Hastamız bize başvurduğunda karnında oldukça büyük bir şişlik vardı. Yaptığımız muayenelerde karın bölgesinin tümünü dolduran bir kitle vardı ve bu kitle karaciğere aitti. Patalojik incelmeler sonucunda “hepatik adenom” tanısı konuldu. Normal karaciğer dokusu kalmamıştı. Kimi vakalarda bu oluşum küçüktür ve cerrahi ile kitle çıkarılır; ama Eswekha’da oldukça büyümüştü ve adenomun alınması sonucunda kalan karaciğer ona yeterli olmayacaktı. Bunun için en doğrusu, karaciğer nakli olmasıydı. Annesinden alınan karaciğer ile canlıdan canlıya karaciğer naklini gerçekleştirdik. Normal bir karaciğer 1.3, 1.4 kg’ dır. Eswekha’nın karaciğeri ise 5 kg olmuştu. Karaciğerde kitlelerine (dev hepatik adenom); metabolik hastalıklar, hormon ilaçları gibi bir takım ilaçlar sebep olmaktadır. Şu an nakli gerçekleştirdik hem Eswekha hem de annesi sağlıklı olarak günlük yaşamlarına dönebilecekler.

 
ORGAN NAKLİ HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

  • Organ nakli sadece canlı vericiden diğer bir canlıya yapılır
  • Bitkisel hayata girmiş bir kişinin organları alınabilir
  • Karaciğer naklinde canlı verici olamaz; çünkü tümü alınır
  • Kan grubu uyumsuz ise organ nakli gerçekleşemez
  • Organ nakli ameliyatları ağır ve kalıcı izler bırakır
  • Böbreğimin tekini verirsem ben yarım insan olurum
  • Sadece 1. derece akrabalar organ bağışı yapabilir
  • Organ naklini her hastane ve her cerrah yapabilir
  • Yaşlıyım benim organlarım işe yaramaz
  • Kronik böbrek yetmezliği olan her hastaya böbrek nakli olur
  • Organ bağışını yapan aile organın kime verileceğine karar verir
  • Kadavradan alınan organ nakli ameliyatında kadavra parçalanır
  • Aynı yaş grupları arasında organ nakli gerçekleşebilir
Organ nakli, canlıdan canlıya ve kadavradan canlıya yapılan bir operasyondur. Kalp nakli dışında önemli bir kısmı canlıdan canlıya yapılmaktadır. Karaciğer ve böbrek nakilleri kadavradan alınarak hastaya nakledilerek gerçekleştirilebilmektedir.
Bitkisel hayata girmiş bir kişiden organ alınamaz. Bitkisel hayat ile beyin ölümü arasındaki farkı ayırmak gerekir. Kişinin kadavra sayılabilmesi için beyin fonksiyonlarının tamamen kaybolması gerekir. Kısacası beyin ölümü gerçekleşmiş olmalıdır. Bitkisel hayatta ise beynin bazı fonksiyonları devam ettiğinden yaşıyor sayılır ve organları alınamaz.
Karaciğer naklinde vericinin tüm karaciğeri alınmaz. Uygun görülen parça alınarak nakil gerçekleştirilir. Donör olan kişilerde karaciğer, 6 ya da 8 hafta gibi bir süre içerisinde eski boyutuna ulaşmaktadır. Aynı şekilde nakledilen karaciğer de 2 hafta gibi süre içerisinde kendisini büyüterek eski boyutuna ulaşmaktadır.
Kan grubu uyumsuz olanlarda da nakil yapılabilir. Alıcının özellikle böbrek nakli açısından diyalize giremeyecek duruma gelmiş olması, Acil Fon’dan uygun kan gruplu organ bulunamadığı durumlarda kan grubu uyumsuz nakiller yapılabilmektedir.
Organ nakli ameliyatları önemli ve ince ameliyatlardır; ancak gelişen modern cerrahi teknoloji ve teknikleri ile tamamen güvenli ve kanamasız gerçekleşebilmektedir. Örneğin Laporoskopik donör ameliyatları (kapalı ameliyatlar) ile insanlar 1 hafta ya da 10 gün sonra normal hayatlarına devam eder; günlük yaşamları açısından bedensel bir engelleri asla olmaz.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Sağlık Bakanlığının yönetmeliği gereğince 4. dereceye kadar akrabalar arası nakiller olabilir. Bölgesel Etik Kurullarından alınan onay ile akraba dışı organ nakli de söz konusu olabilmektedir. Organ nakilleri açısından çapraz nakil olarak adlandırılan donör değişimleri de yine yasal çerçeve içerisinde gerçekleşebilmektedir.
Organ naklini her hastane ve her cerrah yapamaz. Teknik ve teknolojik alt yapı gerekliliğinin sağlanması, organ nakli merkezinin sorumlusu olacak kişinin o konuda yeterli olması gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Bilim Kurulları hastane, merkez sorumlusu ve ekibini bu çerçevede denetimden geçirir ve onay alındıktan sonra nakiller yapılmaya başlanmaktadır.
Yaşa bağlı olarak organın sağlam olup olmadığı belirlenemez. Beyin ölümü olan kişinin organ fonksiyonları değerlendirilir daha sonra risk faktörlerine bağlı olarak organlar kullanılabilir.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Organ bağışı yapan 1. derece yakınlar organın kime verileceğine dair bir karar yetkisine sahip değildir hatta kime verileceğini de bilmezler. Bağışlanan organın kime verileceğini Sağlık Bakanlığına bağlı Organ Nakli Ulusal Koordinasyon Merkezi puanlama sistemiyle adil bir şekilde belirler.
Kadavradan alınan organ nakillerinde de yapılan ameliyat tamamen teknik bir ameliyattır. Sadece ince bir ameliyat izi görülür. Bedenin tamamen parçalanması asla söz konusu değildir.
Bebeğe nakledilecek bir organın yine bebekten alınması gibi bir kural yoktur. Uygun boyutta bir organ olması durumunda bir yetişkinin organı bebeğe nakledilebilir. Örneğin; anneler çocukları için verici olabilir.