Organ Nakli Olan Çocuklar Sağlıkla Büyüyor

Bebeklerde ve çocuklarda doğuştan ya da sonraki dönemlerde gelişen bazı sebepler nedeniyle böbrek ve karaciğer yetmezlikleri görülebilmektedir. Organ yetmezliği, çocukların iştahsızlık problemleri yaşamasına, büyüme ve gelişmesinin durmasına neden olabilmektedir. Organ yetmezliklerinde, yetişkin kişilerde olduğu gibi çocuk hastalarda da uygulanabilen en etkin tedavi şekli organ naklidir.



Organ yetmezliği yaşayan çocuklar büyümüyor

Küçük yaşta böbrek ve karaciğer yetmezlikleri ile karşı karşıya kalan çocukların büyüme ve gelişmesi bozulabilmektedir. Çocukların cinsel gelişim basamakları geri kalabilir ve öğrenme kapasiteleri azalabilmektedir. Organ yetmezliği yaşayan çocuklar, hastalık nedeni ile genellikle iştahsızlık problemi yaşadıkları için dengeli beslenemezler ve kilo alamazlar. Bunun yanı sıra içe kapanma ve depresyon da bu süreçte görülen durumlardır. Büyüme geriliği ve kalıcı problemler oluşmadan nakil yapılmalıdır. Başarılı bir şekilde nakli gerçekleştirilen ve muayene takibi yapılan çocuklar yaşamlarına sağlıklı bir şekilde devam edebilmektedirler. Böbrek ve karaciğer yetmezliği yaşayan çocuklar organ nakli ile hayata yeniden sarılabilmektedir.

Çocuklarda son dönem böbrek yetmezliği nakil gerektirir

Çocuklarda; ciddi idrar yolu enfeksiyonları, mesane reflüsü, taş hastalığı, böbrek fonksiyon bozuklukları böbrek yetmezliğine neden olabilmektedir. Son dönem böbrek yetmezliği çocuklarda böbrek naklini gerektiren bir durumdur. Böbrek nakli, canlıdan ya da kadavradan olabilecek şekilde çocuklara, 1 yaşın altındaki bebeklere de özel cerrahi tekniklerle yapılabilmektedir. Organ nakli ve çocuk nefroloji bölümlerinin ortak çalışmaları ile nakil sürecine hazırlık ve sonrasında takip sağlanmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği olan çocuklarda, diyalizden önce organ nakli için yeterli şartların olup olmadığının araştırılması ve naklin ilk tedavi seçeneği olarak düşünülmesi gerekmektedir. İstatistiksel sonuçlar, çocuklara yapılan canlı ve kadavradan böbrek nakilleri sonrasında yüksek başarı oranlarını ortaya koymaktadır. 

Karaciğer yetmezliği ani ve hızlı bir şekilde ilerleyebilir

Karaciğer yetmezliği, bebeklik döneminde ya da sonraki dönemde ortaya çıkabilmekte, kronik ya da sağlıklı bir çocukta aniden ve hızlı bir şekilde ilerleyebilmektedir. Çocuklarda en sık karaciğer nakli sebebi, doğuştan safra yollarının oluşmamasıdır. Safra yolu rahatsızlıkları ve çeşitli kalıtsal hastalıklar karaciğer yetmezliğine yol açabilmektedir. Bu tür tablolarda en etkili tedavi yöntemi karaciğer nakli olmaktadır.  Bu hastalığın ilk belirtisi uzun süren ve iyileşme sağlanamayan sarılıktır. Yapılan tetkikler sonucunda uygun görülen vericiden karaciğerinin küçük bir parçasının alınması ile karaciğer nakli gerçekleşebilmektedir.

Çocuklarda bu belirtileri dikkate alın!

  • Yorgunluk
  • Yüksek tansiyon
  • İdrarda değişmeler
  • Bulantı ve kusma
  • Kas krampları
  • Kaşınma
  • Sırt ağrısı

Çocuklarda nakil özel cerrahi teknikler ile gerçekleştiriliyor

0-5 yaş arası yapılan çocuk böbrek ve karaciğer nakillerinde özel cerrahi teknikler uygulanmaktadır. Anatomileri yetişkin kişilere göre daha küçük olduğundan damarları da daha incedir ve bu durum daha hassas bir çalışmayı gerektirmektedir. Çocuklarda kalıtsal hastalıklara bağlı olarak organ yetmezliği görülmesindeki en büyük nedenlerden biri akraba evlilikleridir. Hastalıkların kalıtsal olarak devamının engellenmesi için akraba evliliklerinden kaçınılması gerekmektedir.

Nakil ile sağlıklı bir gelecek onları bekliyor

Organ nakilleri, çocuklara sağlıklı bir gelecek sunmaktadır. Nakil sonrası enfeksiyona karşı korunmaları ve ilaçlarını düzenli bir şekilde almalarıyla kısa sürede normal hayatlarına dönebilmektedirler. Hastalık döneminde birçok çocuk eğitimine ara vermek zorunda kalabiliyor, organ nakli sonrasında ise eğitimlerine kaldıkları yerden devam edebilmektedirler. Bu konuda ailelere önemli görevler düşmektedir. Aileler bu konuda bilinçli davranmalı ve çocuklarına da yaşam boyu dikkat etmesi gerekenler konusunda eğitim vermelidir.

16.03.2016

 
ORGAN NAKLİ HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

  • Organ nakli sadece canlı vericiden diğer bir canlıya yapılır
  • Bitkisel hayata girmiş bir kişinin organları alınabilir
  • Karaciğer naklinde canlı verici olamaz; çünkü tümü alınır
  • Kan grubu uyumsuz ise organ nakli gerçekleşemez
  • Organ nakli ameliyatları ağır ve kalıcı izler bırakır
  • Böbreğimin tekini verirsem ben yarım insan olurum
  • Sadece 1. derece akrabalar organ bağışı yapabilir
  • Organ naklini her hastane ve her cerrah yapabilir
  • Yaşlıyım benim organlarım işe yaramaz
  • Kronik böbrek yetmezliği olan her hastaya böbrek nakli olur
  • Organ bağışını yapan aile organın kime verileceğine karar verir
  • Kadavradan alınan organ nakli ameliyatında kadavra parçalanır
  • Aynı yaş grupları arasında organ nakli gerçekleşebilir
Organ nakli, canlıdan canlıya ve kadavradan canlıya yapılan bir operasyondur. Kalp nakli dışında önemli bir kısmı canlıdan canlıya yapılmaktadır. Karaciğer ve böbrek nakilleri kadavradan alınarak hastaya nakledilerek gerçekleştirilebilmektedir.
Bitkisel hayata girmiş bir kişiden organ alınamaz. Bitkisel hayat ile beyin ölümü arasındaki farkı ayırmak gerekir. Kişinin kadavra sayılabilmesi için beyin fonksiyonlarının tamamen kaybolması gerekir. Kısacası beyin ölümü gerçekleşmiş olmalıdır. Bitkisel hayatta ise beynin bazı fonksiyonları devam ettiğinden yaşıyor sayılır ve organları alınamaz.
Karaciğer naklinde vericinin tüm karaciğeri alınmaz. Uygun görülen parça alınarak nakil gerçekleştirilir. Donör olan kişilerde karaciğer, 6 ya da 8 hafta gibi bir süre içerisinde eski boyutuna ulaşmaktadır. Aynı şekilde nakledilen karaciğer de 2 hafta gibi süre içerisinde kendisini büyüterek eski boyutuna ulaşmaktadır.
Kan grubu uyumsuz olanlarda da nakil yapılabilir. Alıcının özellikle böbrek nakli açısından diyalize giremeyecek duruma gelmiş olması, Acil Fon’dan uygun kan gruplu organ bulunamadığı durumlarda kan grubu uyumsuz nakiller yapılabilmektedir.
Organ nakli ameliyatları önemli ve ince ameliyatlardır; ancak gelişen modern cerrahi teknoloji ve teknikleri ile tamamen güvenli ve kanamasız gerçekleşebilmektedir. Örneğin Laporoskopik donör ameliyatları (kapalı ameliyatlar) ile insanlar 1 hafta ya da 10 gün sonra normal hayatlarına devam eder; günlük yaşamları açısından bedensel bir engelleri asla olmaz.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Sağlık Bakanlığının yönetmeliği gereğince 4. dereceye kadar akrabalar arası nakiller olabilir. Bölgesel Etik Kurullarından alınan onay ile akraba dışı organ nakli de söz konusu olabilmektedir. Organ nakilleri açısından çapraz nakil olarak adlandırılan donör değişimleri de yine yasal çerçeve içerisinde gerçekleşebilmektedir.
Organ naklini her hastane ve her cerrah yapamaz. Teknik ve teknolojik alt yapı gerekliliğinin sağlanması, organ nakli merkezinin sorumlusu olacak kişinin o konuda yeterli olması gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı Organ Nakli Bilim Kurulları hastane, merkez sorumlusu ve ekibini bu çerçevede denetimden geçirir ve onay alındıktan sonra nakiller yapılmaya başlanmaktadır.
Yaşa bağlı olarak organın sağlam olup olmadığı belirlenemez. Beyin ölümü olan kişinin organ fonksiyonları değerlendirilir daha sonra risk faktörlerine bağlı olarak organlar kullanılabilir.
Böbrek ve diğer nakillerde canlı verici olanlar çok detaylı araştırmalara tabi tutulur. Donör olan kişinin tüm hayati fonksiyonlarının sağlam olması gerekir. Kişiye ek bir risk getirmeyeceğine emin olduktan sonra nakil yapılır. Organ nakli yapılmadan önce her 2 böbreğin de sağlıklı olduğunun ve geriye kalan tek böbreğin canlı vericiye yeteceğinin tespiti ile nakil gerçekleştirilir. Bu durumda canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.
Organ bağışı yapan 1. derece yakınlar organın kime verileceğine dair bir karar yetkisine sahip değildir hatta kime verileceğini de bilmezler. Bağışlanan organın kime verileceğini Sağlık Bakanlığına bağlı Organ Nakli Ulusal Koordinasyon Merkezi puanlama sistemiyle adil bir şekilde belirler.
Kadavradan alınan organ nakillerinde de yapılan ameliyat tamamen teknik bir ameliyattır. Sadece ince bir ameliyat izi görülür. Bedenin tamamen parçalanması asla söz konusu değildir.
Bebeğe nakledilecek bir organın yine bebekten alınması gibi bir kural yoktur. Uygun boyutta bir organ olması durumunda bir yetişkinin organı bebeğe nakledilebilir. Örneğin; anneler çocukları için verici olabilir.